Dạy bé tư duy nhiều mặt

Để tính năng tiện dụng khả năng tư duy cho con trẻ, người lớn nên tìm cách 'lật ngược vấn đề' giúp trẻ tự nhận thức, thay vì 'đóng khung' suy nghĩ.

Đưa tờ giấy trắng có chấm một vết mực cho một đứa trẻ (kể những người mua nhà lớn), mong đợi trả lời câu hỏi “thấy gì trên tờ giấy đó?”, câu hồi âm thường chính là “thấy có chấm mực”. Ít ai chăm chỉ mô tả tờ giấy đó trắng như ngày nay nào, độ bóng láng ra sao…

Tính “hai mặt”

Trên thực tế, sự vật, hiện tượng không những chỉ có “hai mặt” mà ngược lại có “nhiều mặt”, chắc hẳn là ở những cơ hội tiếp cận, sự lo lắng và nhận thức riêng biệt thì sẽ có cái nhìn khác nhau. Nếu gợi cho trẻ nhìn theo hướng được nhiều góc của sự vật, hiện tượng, giúp cho trẻ nhận thức tuyệt vời nhất hơn về hiện tượng, sự vật, và chúng sẽ được tính năng tiện dụng năng lực tư duy, nhận thức. Cách giáo dục này còn giúp trẻ không “đóng khung” ngại ngần của mình.

Dạy bé tư duy nhiều mặt

Dạy trẻ tư duy 2 mặt rất quan trọng. (Ảnh minh họa).

Gợi mở tư duy “phản biện”

Cũng từ tính “hai mặt” mà câu chuyện Bó đũa lắp đặt để chiều hướng cách có cái nhìn sáng suốt với trẻ. Nếu để nguyên bó đũa thì chưa thể nào bẻ gãy; là lý do dạy cho trẻ tính đoàn kết, phát huy được nhiên liệu của tập thể, của đám đông. Nếu tách riêng từng chiếc đũa thì bị bẻ gãy dễ dàng; điều đó chỉ ra một kinh nghiệm cho trẻ về việc con người trở thành yếu đuối nếu bị tách riêng lẻ hoặc không làm chủ trong việc gắn bó với người khác. Tuy nhiên, chắc hẳn “lật ngược” để nghiên cứu “mặt trái”. Chính là chia nhỏ một việc nhiều gian nan thành những việc ít chông gai hơn để dễ hoàn thành và tất nhiên thực hiện bắt tay vào cho tới khi xong việc.
Như vậy, người lớn cần gợi mở cho trẻ óc “phản biện”. Hẳn là cần định hướng, khơi gợi, đặt chủ đề để trẻ tìm hiểu nội dung ở góc độ ngược lại, vì thế để hiểu chủ đề đúng hơn, rất sáng suốt hơn và cũng rất khả thi hơn. Với một đứa trẻ, nếu ta sớm “đóng khung” về nhận thức, tức là bảo vệ người lao động sự xây dựng sáng suốt nhất của trẻ, cả ở mặt tư duy lẫn mặt năng lực.

Tương tự như vậy, trạng thái của câu “một cây làm chẳng nên non/ba cây chụm lại nên hòn núi cao” đề cao sự đoàn kết, đồng lòng. Nhưng cũng cần gợi mở, nếu có một nhóm người cách thức hoạt động với nhau nhưng không chia sẻ, thông cảm, giúp đỡ, nhất trí với nhau hoặc tị nạnh, kèn cựa, tranh cãi nhau thì đôi khi hiệu quả của còn không thuận lợi lắm từng người một nhiều hoạt động riêng. Việc “nhìn rộng hơn” lúc nào sẽ giúp kích thích sự động não của trẻ.

Đừng “đóng khung” suy nghĩ
Câu chuyện Thầy bói xem voi từ rất lâu được công nhận là mỉa mai, châm biếm những bà chỉ biết có cảm nhận sự vật, hiện tượng ở những góc riêng nhưng đã khái quát thành một sự vật, hiện tượng hoàn chỉnh. Từ đó có tất cả từ “đoán mò” để chỉ người đã vội phán đoán khi chưa đầy đủ căn cứ, còn thiếu dữ liệu.
Đừng vội trải nghiệm “ớt có màu đỏ”. Cần chú thích cho trẻ, rằng thông thường, ớt còn non thì có màu xanh, chín thì có màu đỏ; có bất kỳ loại ớt (ớt kiểng, ớt Đà Lạt…) khi còn non có màu xanh, màu tím, khi chín có màu đỏ hoặc màu vàng…. Tương tự, không nên dạy trẻ rằng “quả cam có màu vàng”, mà cần giúp trẻ biết có một số loại cam chín vỏ vẫn xanh. Ví dụ: cam sành.
Dĩ nhiên, qua trải nghiệm thực tế, trẻ sẽ nhận biết phù hợp nhưng trong thời gian tích lũy kiến thức, kinh nghiệm, người lớn cần cung cấp hoàn hảo nhất các dữ liệu, rất nhiều định hướng, gợi mở sự liên tưởng của trẻ về các dữ liệu đó.
Tóm lại, trong quá trình cho rằng của trẻ, người lớn nên gia nhập một cách chủ động trong việc và khoa học, thay cho gò ép đúng ý của mình. Để trẻ có nhận thức đầy đủ, chân xác các sự vật, hiện tượng, cũng như cải tiến khả năng tư duy, người lớn nên tìm cách “lật ngược vấn đề” để trẻ biết được mặt trái mà hiểu đúng hơn, hoàn hảo nhất hơn bản chất của sự vật, hiện tượng, thay vì “đóng khung” mọi thứ.

Theo Eva

Comments are closed.